Tỉa cây không chỉ là hành động cắt bỏ cành lá thừa thãi; nó là nghệ thuật tạo hình kết hợp với khoa học sinh trưởng thực vật. Tỉa cây đúng cách giúp cải thiện lưu thông không khí, tối đa hóa ánh sáng và ngăn ngừa sâu bệnh hiệu quả. Vậy, làm thế nào để tỉa cây cảnh đẹp mà không làm hại cây? Tỉa cây vào thời điểm nào là tốt nhất? Kitta sẽ cung cấp hơn 10 bí quyết vàng về tỉa cây, giúp bạn trở thành chuyên gia làm vườn ngay tại nhà.
Tầm quan trọng của kỹ thuật tỉa cây đúng cách
Tỉa cây có vai trò thiết yếu trong việc quản lý và duy trì cảnh quan sân vườn. Hiểu rõ mục đích của việc cắt tỉa cây sẽ giúp bạn áp dụng đúng nguyên tắc cắt tỉa cây cảnh.
- Kích thích tăng trưởng: Loại bỏ các cành già yếu, bị bệnh hoặc mọc chen chúc sẽ dồn năng lượng dinh dưỡng vào các cành khỏe mạnh và chồi mới.
- Phòng trừ sâu bệnh: Cắt bỏ các cành bị nhiễm bệnh hoặc cành mọc dày đặc (tạo môi trường ẩm thấp) giúp cải thiện lưu thông khí và ánh sáng, giảm nguy cơ sâu bệnh.
- Trẻ hóa cây: Đối với cây lâu năm, tỉa cây định kỳ giúp loại bỏ các phần đã lão hóa, kích thích cây ra chồi mới khỏe khoắn hơn.
Tạo hình: Tỉa cây cảnh giúp tạo ra hình dáng mong muốn như bonsai, cây kiểng nghệ thuật, hay duy trì một hàng rào cây xanh gọn gàng.
Cân bằng tán lá: Đảm bảo tán lá phát triển đồng đều, không bị nghiêng về một phía, tạo nên sự hài hòa cho tổng thể cảnh quan (tham khảo thêm: Thiết kế kiểu nhà vườn đẹp nông thôn).

Kỹ thuật tỉa cây đúng cách
Nên cắt tỉa cây vào lúc nào?
Việc xác định khi nào cần tỉa cây và nên cắt tỉa cây vào lúc nào là yếu tố quyết định sự sống còn của cây.
| Loại cây | Thời điểm cắt tỉa tốt nhất | Lý do |
| Cây rụng lá/Cây ăn quả | Cuối mùa Đông hoặc đầu mùa Xuân (khi cây đang ngủ đông). | Giúp cây tập trung năng lượng vào các chồi non mới ngay khi bắt đầu mùa sinh trưởng. |
| Cây ra hoa mùa xuân | Ngay sau khi hoa tàn. | Nếu tỉa vào mùa đông/đầu xuân, bạn sẽ cắt bỏ mầm hoa của năm sau. |
| Cây ra hoa mùa hạ | Cuối mùa Đông hoặc đầu mùa Xuân. | Cây ra hoa trên chồi mới của năm. |
| Cây cảnh lá xanh (Kiểng) | Bất cứ khi nào cần điều chỉnh hình dáng, ưu tiên đầu mùa mưa. | Kích thích cây ra lá non, phát triển nhanh sau khi tỉa. |
Bạn cần cắt tỉa cây ngay lập tức khi phát hiện:
- Cành bị bệnh/hư hỏng: Cành bị nấm, sâu đục thân, hoặc bị gãy do gió bão.
- Cành chết: Cành khô, không còn lá, cần cắt bỏ để ngăn chặn sâu bệnh lây lan.
- Cành vượt/cành chồi gốc: Các cành mọc thẳng đứng hoặc mọc ra từ gốc rễ, hút dinh dưỡng của cây chính.

Nên cắt tỉa cây vào lúc nào?
Nguyên tắc cắt tỉa cây cảnh đẹp
Để đạt được hiệu quả thẩm mỹ cao và đảm bảo sức khỏe cây, hãy tuân thủ 5 nguyên tắc cắt tỉa cây cảnh sau đây:
Nguyên tắc 1: Góc cắt đúng
Khi tỉa cây bạn phải luôn cắt ngay trên một chồi (mầm) hoặc một nhánh phụ. Góc cắt nên là góc 45 độ, nghiêng ra ngoài và cách chồi khoảng 0.5 cm. Góc nghiêng giúp nước mưa chảy xuống, tránh đọng lại gây mục thân cây.
Nguyên tắc 2: Quy tắc 3 điểm cắt
Khi cắt tỉa cây có cành lớn, bạn cần thực hiện 3 nhát cắt để tránh làm rách vỏ cây:
- Cắt dưới: Cắt từ dưới cành lên khoảng 10 cm tính từ thân.
- Cắt trên: Cắt từ trên xuống (cách nhát 1 khoảng 5 cm), loại bỏ phần lớn cành.
- Cắt dọn: Cắt sát vào “vòng cổ cành” (vùng nhăn nheo nơi cành nối với thân) để vết thương mau lành.
Nguyên tắc 3: Loại bỏ 3 loại cành chính
Cành mọc vào trong: Cắt bỏ cành mọc hướng vào trung tâm tán lá (cản ánh sáng và lưu thông không khí).
Cành chéo/cọ xát: Cắt bỏ cành cọ xát với nhau (gây tổn thương vỏ cây, tạo điều kiện cho sâu bệnh).
Cành bị bệnh/chết/yếu: Loại bỏ ngay lập tức để bảo vệ sức khỏe tổng thể của cây.
Nguyên tắc 4: Không cắt quá nhiều
Tuyệt đối không cắt tỉa quá 25% tổng lượng tán lá của cây trong một mùa sinh trưởng. Cắt quá nhiều sẽ khiến cây bị sốc, suy yếu và dễ bị bệnh. Cắt tỉa cây nên được thực hiện từ từ, theo chu kỳ.

Nguyên tắc cắt tỉa cây cảnh đẹp
Cách tỉa cây cảnh đẹp và tạo hình thẩm mỹ
Đối với cắt tỉa cây cảnh, mục đích chính là tạo hình đẹp mắt, hài hòa với không gian.
- Tán hình nón/kim tự tháp: Tập trung cắt tỉa phần trên của cây hẹp hơn phần dưới để ánh sáng có thể chiếu tới các cành thấp.
- Tán hình tròn/tự nhiên: Tỉa cây theo hình dáng vốn có của cây, chỉ cắt gọn gàng các cành nhô ra ngoài.
- Tỉa cây hoa: Ngắt bỏ hoa héo (deadheading) để kích thích cây ra hoa đợt tiếp theo.
- Tỉa lá vàng/héo: Dùng kéo sạch tỉa cây lá vàng, héo để cây dồn dinh dưỡng nuôi lá non.
- Kéo cắt tỉa cầm tay: Cho cành nhỏ dưới 1.5cm.
- Kéo cắt cành lớn (Loppers): Cho cành từ 1.5 cm đến 4cm.
- Cưa cắt cành (Pruning Saw): Cho cành lớn hơn 4 cm.
Xem thêm: 25+ khuôn viên sân vườn đẹp
Mặc dù đã nắm vững nguyên tắc cắt tỉa cây cảnh, việc tự tỉa cây lớn, cây có giá trị cao, hoặc số lượng cây cảnh nhiều vẫn là một thử thách lớn về thời gian, kỹ thuật và an toàn.
Nếu bạn đang tìm kiếm sự hoàn hảo cho sân vườn của mình, Kitta.vn cung cấp dịch vụ cắt tỉa cây cảnh chuyên nghiệp, bao gồm:
Đội ngũ kỹ sư cảnh quan: Am hiểu chuyên sâu về từng loại cây.
Kỹ thuật tạo hình nghệ thuật: Đảm bảo tính thẩm mỹ tuyệt đối.
Dụng cụ chuyên dụng: Thực hiện cắt tỉa an toàn và hiệu quả, đặc biệt là tỉa cây lớn.
Để sân vườn luôn giữ được vẻ đẹp hoàn hảo nhất, việc cắt tỉa cây nên đi kèm với việc chăm sóc định kỳ chuyên nghiệp (Tại sao cần thuê dịch vụ chăm sóc sân vườn định kỳ?).


